Tìm về cội nguồn Kinh Dịch

Thông tin chung

Sách được tái bản năm 2020, bổ sung thêm nhiều thông tin và tư liệu sau gần 20 năm nghiên cứu của tác giả kể từ bản in lần thứ nhất năm 2001. Trong công trình này, nhà nghiên cứu Nguyễn Vũ Tuấn Anh tiếp tục phát triển quan điểm cho rằng thuyết Âm Dương Ngũ hành và Kinh Dịch có thể được nhìn nhận như một hệ thống lý thuyết thống nhất, đồng thời khẳng định dân tộc Việt là chủ thể đích thực của hệ thống tri thức này.

Nội dung cuốn sách

Tác phẩm được giới thiệu như một công trình “lật lại” nhiều vấn đề nền tảng liên quan đến lịch sử và nội hàm của Kinh Dịch. Thay vì chấp nhận các cách giải thích đã lưu truyền trong cổ thư chữ Hán như những tiền đề bất biến, tác giả tiến hành xem xét lại nguồn gốc, cấu trúc và mối quan hệ giữa Kinh Dịch với thuyết Âm Dương Ngũ hành.

Trong mạch trình bày của sách, người đọc được dẫn đi qua một lịch sử mà tác giả mô tả kéo dài hơn 6.500 năm, từ thời Phục Hy cho đến hiện đại. Trên hành trình đó, tác giả chỉ ra những mâu thuẫn mà ông cho là mang tính đối kháng và tự phủ định trong các quan điểm Hán Nho về lịch sử Kinh Dịch, đồng thời tìm kiếm lời giải từ hệ thống di sản văn hiến Việt.

Phục hồi Tiên Thiên và Hậu Thiên Bát quái

Một trong những nội dung quan trọng của cuốn sách, tác giả chứng minh rằng thuyết Âm Dương Ngũ hành và Kinh Dịch gồm những bộ phận cấu thành có quan hệ chặt chẽ với nhau ngay từ giá trị khởi nguyên. Từ cách nhìn này, tác giả chứng minh hai mô hình Tiên Thiên và Hậu Thiên Bát quái được lưu truyền trong cổ thư chữ Hán từ đời Tống đã có sai lệch.

Trên cơ sở đó, tác giả tiến hành hiệu chỉnh và đề xuất hai mô hình: Tiên Thiên Lạc Việt Bát quái đồ và Hậu Thiên Lạc Việt Bát quái đồ. Đây là hai cấu trúc giữ vai trò quan trọng trong toàn bộ hệ thống Lý học Lạc Việt mà Nguyễn Vũ Tuấn Anh phát triển.

Từ văn minh cổ đại đến khoa học hiện đại

Tính đặc biệt của cuốn sách nằm ở phạm vi liên hệ rất rộng. Tác giả không chỉ khảo sát lịch sử Kinh Dịch và thuyết Âm Dương Ngũ hành trong phạm vi Đông phương cổ đại, mà còn đặt chúng trong quan hệ so sánh với các nền văn minh cổ tiêu biểu như Châu Âu cổ, Lưỡng Hà và những hệ thống biểu tượng khác của thế giới cổ đại.

Quan điểm về sự giãn nở của vũ trụ

Trong khi thiên văn học hiện đại mô tả sự dịch chuyển xa dần của các thiên hà trong bối cảnh vũ trụ giãn nở, Nguyễn Vũ Tuấn Anh đưa ra một cách giải thích khác trong hệ thống của mình: ông cho rằng chuyển động đó liên quan đến quán tính có từ khởi nguyên của vũ trụ. Đây là một trong những ví dụ thể hiện rõ tham vọng của tác phẩm khi đặt hệ thống Âm Dương Ngũ hành vào đối thoại với các vấn đề của vật lý và vũ trụ học hiện đại.

Ba tiền đề cho việc phục hồi một lý thuyết thống nhất

Theo tác giả, để mô tả và phục hồi đầy đủ thuyết Âm Dương Ngũ hành và Kinh Dịch với tư cách một lý thuyết thống nhất, cần có ba tiền đề nghiên cứu quan trọng.

Đối chiếu các ngành ứng dụng

Cuốn sách cũng mở rộng sang các ngành ứng dụng của thuyết Âm Dương Ngũ hành. Tác giả so sánh, đối chiếu những vấn đề còn gây tranh luận trong các hệ thống như Huyền Không, Bát Trạch và các phương pháp của Địa Lý phong thủy Đông phương. Nội dung này đặc biệt phù hợp với những người đang nghiên cứu sâu về Phong thủy và muốn hiểu cơ sở lý luận mà hệ thống Phong thủy Lạc Việt sử dụng.

Đối thoại với Định lý Gödel và các vấn nạn khoa học

Một phần khác của tác phẩm dành cho việc bàn luận về các vấn đề của tri thức khoa học hiện đại, trong đó có những nội dung liên quan đến Định lý Gödel. Theo cách giải thích của tác giả, Gödel đúng khi mô tả một số hiện tượng giới hạn của hệ tiên đề nhưng chưa giải thích đúng bản chất, và kết luận rằng không tồn tại một lý thuyết thống nhất là điều mà tác giả phản bác.